Analizy i badania

Finanse publiczne w stanie uśpienia

<p style="text-align: justify;">Minister Finansów,  T.  Czerwińska  dwa  tygodnie  temu  zaznaczyła,  że zgodnie   zewstępnymi szacunkami,  na  koniec 2017  r.poziom długu publicznego  w  stosunku  do  PKB spadł o ponad 2 pkt.proc.  w porównaniu do stanu  z końca 2016 r. Oznacza to, żewedług metodologii UE wyniósł on ok. 52%PKB na  koniec  2017  r. wobec  54,1%rok  wcześniej (spadek  z  51,9%  PKB do nieznacznie poniżej 50%według metodologii krajowej). Obniżeniu długu w relacji do PKB w 2017 r. sprzyjało kilka czynników,  m.in.  umocnienie  złotego,  przyspieszenie  wzrostu  gospodarczego,   redukcja  poduszki płynnościowej zbudowanej w 2016 r.oraz niższy od oczekiwań deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych. Ministerstwo Finansów szacuje, że deficyt budżetu państwa wyniósł poniżej 30 mld zł  na  koniec  ub.  r. (ok.  1,5%  PKB). Według  naszych  prognoz  deficyt  sektora  w  relacji  do  PKB ukształtował się na poziomie 1,0% PKB. </p>

>

Spadek długu publicznego w 2017 r. jest pozytywn? informacj?,   jednak   ocena   sytuacji   w   finansach publicznych nie może ograniczać się jedynie do analizy tylko tego, jednego wskaźnika. Dużo ważniejsze –w szczególności w kontekście długookresowej stabilności finansów publicznych –jest kształtowanie się tzw. deficytustrukturalnego.   Jest   to   deficyt   sektora   skorygowany   o   wpływ   wahań   cyklu koniunkturalnego,   oddziaływania   jednorazowych   i   przejściowych   czynników   lub   działań   rz?du, odzwierciedlaj?cy natomiast trwałe zmiany po stronie dochodów lub wydatków. Należy zwrócić uwagę, że deficyt strukturalny jest zmienn? nieobserwowaln? i może być szacowany w różny sposób. W poniższej analizie w uproszczony sposób szacujemy zmiany pierwotnego   saldastrukturalnego(tj.   nie uwzględniaj?cego kosztów   obsługi   długupublicznego) w     latach2015-2018   poprzez   prześledzenie trwałych zmian w polityce fiskalnej.  

Główn? strukturaln? zmian? po stronie dochodów budżetu państwa, do której doszłopo   2015   r.   jest uszczelnienie     systemu     podatkowego. Dane   Ministerstwa   Finansów   dotycz?ce   wykonania   budżetu państwa w br. wskazuj? na wyraźny wzrost dochodów z VAT. W okresie styczeń-listopaddochody z tego  podatku wyniosły 146,2mld zł i były wyższe o 24,7 mld zł (20,3%)niż w analogicznym okresie 2016   r, oraz o 1,9% wyższe od planów przedstawionychw ustawie budżetowej.Duża część z tego wzrostu była jednak   efektem ożywieniawzrostu gospodarczego oraz przesunięć zwrotu VAT. Na podstawie modelu ekonometrycznego uwzględniaj?cego dane za I kw. 2017 r. szacujemy, że w skali całego roku ł?czne uszczelnienie systemu podatkowego wyniesie ok. 15 mld zł(por. MAKROmapa z 23.06.2017). W   naszej analizie jesteśmy zmuszeni do pominięcia informacji o dochodach z podatku od towarów i usług za okres kwiecień-listopad, gdyż nie s? jeszcze dostępne dane dotycz?ce rachunków narodowych pozwalaj?ce na wyznaczenie   bazy   podatkowej   w   tym   okresie.Uważamy, że efekty uszczelnienia w ramach innych podatków (głownie CIT) dostarczaj? dodatkowo rocznie ok. 3 mld zł dochodów. Wrezultacie można szacować,że w latach 2016-2018   dodatkowe   roczne   dochody   z   uszczelnienia   systemu   podatkowego (VAT i pozostałe podatki) osi?gn? poziom 18 mld zł.

Po   stronie   wydatków   mieliśmy natomiast do czynienia z rozluźnieniem      strukturalnym. Realizacja   programu   Rodzina   500+ wi?że   się   z   rocznym   wzrostem wydatków zbudżetu państwa o ok. 24-25   mld   zł.   Drug?   zmian? generuj?c? trwały wzrost obci?żeń dla budżetu jest decyzja o obniżeniu wieku emerytalnego. Zgodnie z WPF 2017-2020 wzrost     wydatkówpublicznychw efekcie obniżeniawieku emerytalnego do 60/65 latbył szacowany na 10,2 mld zł w 2018 r.   Jednocześnie   można   zaobserwować   zmniejszenie   spożycia   publicznego   w   relacji   do   PKB –prognozujemy, że ta relacja zmniejszyła się z 18,0% do 17,4% w 2018 r. Taka tendencja obniża deficyt strukturalny w 2018 r. o 12 mld w porównaniu do 2015 r. W kierunku obniżenia deficytu strukturalnego oddziaływały również oszczędności z tytułu niższej waloryzacji emerytur i rent.   W   latach   2015-2017 mieliśmy do czynienia z rosn?cym wskaźnikiem inflacji, co oznaczało, że waloryzacja (obliczana   na podstawie ubiegłorocznego wskaźnika inflacji) była niższa niż wynikałoby to z tempa wzrostu cen obserwowanego w danym roku. Zmniejszenie deficytu strukturalnego w latach 2015-2018 z tego tytułu szacujemy na 6 mld zł.

W     sumie –uwzględniaj?c trwałe dostosowania po stronie dochodów i   wydatków   budżetu   państwa –prognozujemy, że pierwotne   saldo strukturalne (tj. nie uwzględniaj?ce kosztów obsługi długupublicznego) ulegnie w latach 2015-2018 poprawie o 1 mld zł (0,05 % PKB).Materializacja   naszego   scenariusza oznacza,   że   okres   korzystnej koniunktury nie zostanie wykorzystany do znacz?cego obniżenia deficytu strukturalnego. Uważamy, że 2019 r., a więc w roku wyborczym, takie znacz?ce zacieśnienie fiskalne jest bardzo mało prawdopodobne.Powyższe obliczenia s? zgodne z szacunkami Komisji Europejskiej(por.   wykres),wg której deficyt strukturalny w 2018r. wyniesie 2,3% PKB –tyle samo co w 2015 r.  

Poprawa   salda   strukturalnego   pozwoliłaby   zbudować   bufor   na   przyszłe   spowolnienie   wzrostu gospodarczego. Bez   redukcji   deficytu   strukturalnego,   wprzypadku   silnego   pogorszenia   koniunktury,  będziemy mieć bowiem do czynienia z wyraźnym wzrostem deficytu sektora i długu publicznego w relacji   do   PKB.W przypadku materializacji takiego scenariusza pogarszaj?ca się sytuacja w finansach publicznych zostaniedostrzeżonaprzez   agencje   ratingowe   i   inwestorów   zagranicznych,   co   będzie negatywne dla kursu złotego i cen polskich obligacji.W krótkim okresie, w przypadku utrzymywaniasię relatywnie   szybkiego   wzrostu   gospodarczego, obecny   poziom   deficytu   strukturalnego   nie   generuje istotnego ryzykadla oceny wiarygodności kredytowej Polskii kształtowania się cen polskich aktywów.

***

Credit Agricole Bank Polska S.A. pl.  Orl?t Lwowskich 1, 53-605 Wrocław  www.credit-agricole.pl

Niniejszy materiał został sporz?dzony na podstawie najlepszej wiedzy autorów, z wykorzystaniem informacji pochodz?cych ze sprawdzonych źródeł. Nie może on być wykorzystywany jako rekomendacja do zawierania transakcji. Stawki zawarte w materiale maj? charakter informacyjny. Credit Agricole Bank Polska S.A. nie ponosi odpowiedzialności za treść zamieszczanych komentarzy i opinii.

Jakub BOROWSKI Główny Ekonomista Chief Economist ul. Żwirki i Wigury 18a, 02-092 Warszawa tel.: +48 22 573 18 40 e-mail:  jakub.borowski(@)credit-agricole.pl

Jean-Baptiste GIRAUD Dyrektor Pionu Dużych Klientów Korporacyjnych Head of Large Corporate Client Division ul. Żwirki i Wigury 18a, 02-092 Warszawa tel.: +48 22 573 18 02 e-mail:jeanbaptiste.giraud(@)credit-agricole.pl

David JULLIARD Dyrektor Pionu Klientów Korporacyjnych Head of Mid Corporate Client Division ul.Żwirki i Wigury 18a, 02-092 Warszawa tel.:+48 22 573 80 82 e-mail:  djulliard(@)credit-agricole.pl

Share this page Share on FacebookShare on TwitterShare on Linkedin