Analysen & Studien  •  Analyses & Etudes

''Ustawa śmieciowa'': co się zmieni po wejściu w życie nowych przepisów

<p><span><span>W pierwszym dniu 2012 roku w życie wejdą przepisy znowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, popularnie nazywanej &bdquo;ustawą śmieciową&rdquo;. Ewa Rutkowska-Subocz z kancelarii Salans pisze, co zmienią nowe regulacje i kogo te zmiany będą przede wszystkim dotyczyć.</span></span></p>

>

Przez lata zagospodarowanie odpadów komunalnych, czyli tych odpadów, które powstaj? w naszych domach i biurach, stanowiło w Polsce nie lada wyzwanie. Właściciele b?dź zarz?dcy nieruchomości, na których dziś obowi?zuj?ce przepisy nakładaj? obowi?zek zagospodarowania odpadów komunalnych, nie zawsze się z niego wywi?zywali. Niektórzy w ogóle nie zawierali umów na odbiór i zagospodarowanie odpadów z odpowiedni? jednostk? gminn? lub przedsiębiorc?. Inni – w obawie przed zbyt dużym obci?żeniem finansowym – co prawda zawierali stosowne umowy, ale nie realizowali ich zapisów i nie przekazywali wszystkich wytworzonych odpadów komunalnych odpowiednim podmiotom. Mało tego, często nawet te odpady, które były odbierane we właściwy sposób, nie były należycie zagospodarowane. Efektem takiego stanu rzeczy jest rosn?ca z roku na rok liczba dzikich składowisk. Znowelizowane w lipcu przepisy maj? zaradzić tym problemom poprzez uszczelnienie i zmodernizowanie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz zwiększenie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych i odzysku. Nowelizacja ustawy z 1996 roku o utrzymaniu czystości i porz?dku w gminach stwarza także szanse na nowe inwestycje w sektorze. Choć jednak przepisy jeszcze nie weszły w życie, już wywołały wiele kontrowersji. Przyjrzyjmy się więc, kogo przede wszystkim dotycz? nowe regulacje i co zmieniaj?. Sytuacja gmin po wejściu w życie nowych przepisówPierwsz? grup?, któr? będ? w znacz?cym stopniu dotyczyć nowe przepisy, s? gminy. A to dlatego, że nowy system właśnie gminy obci?ża odpowiedzialności? za zagospodarowanie odpadów komunalnych. Ustawa nakłada na nie nowe obowi?zki w tym zakresie, przede wszystkim obowi?zek zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Może to być dla gmin źródłem poważnego obci?żenia administracyjno-prawnego. Gminy będ? musiały bowiem rozwi?zać wiele kwestii zwi?zanych z wyborem podmiotu, który będzie gospodarował odpadami, a także zasadami pobierania opłat od właścicieli nieruchomości za zagospodarowanie odpadów. Znowelizowana ustawa zakłada, że przetwarzanie odebranych odpadów komunalnych będzie odbywało się w specjalnych regionalnych instalacjach do przetwarzania odpadów komunalnych. Sieć takich instalacji będzie musiała dopiero powstać, a odpowiedzialność za ich wybudowanie, utrzymanie i eksploatację również będzie ci?żyła na gminach. I to dla nich kolejne wyzwanie organizacyjno-prawne. Rynek przedsiębiorstw gospodaruj?cych odpadamiKolejn? grup? podmiotów, na któr? wpłyn? nowe przepisy, s? firmy gospodaruj?ce odpadami. Szczególnie ważny dla nich jest fakt, że przekształceniu ulegnie zasada świadczenia usług. Od nowego roku ich partnerem będ? gminy, a nie – jak dotychczas – właściciele nieruchomości. Aby móc świadczyć usługi na rzecz gmin, podmioty gospodaruj?ce odpadami będ? musiały brać udział w postępowaniu przetargowym, nowa ustawa nakłada też na nich nowe obowi?zki rejestracyjne i sprawozdawcze. Podstaw? do przeprowadzania przetargów będ? przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych, która umożliwia przedsiębiorcom skorzystanie ze środków ochrony prawnej. Jednak zgodnie z nowelizacj?, tryb przetargowy nie będzie jedynym sposobem nawi?zywania współpracy przez gminę z przedsiębiorcami odbieraj?cymi odpady. W określonych sytuacjach władze gminne będ? mogły tymczasowo powierzyć odbiór odpadów komunalnych w trybie zamówienia z wolnej ręki. A ten praktycznie wył?cza konkurencyjność postępowania, gdyż negocjacje prowadzone s? tylko z jednym podmiotem. A ponieważ w ustawie nowelizacyjnej nie określono maksymalnego okresu, w czasie którego przedsiębiorca wyłoniony w trybie wyboru z wolnej ręki będzie świadczył usługi odbioru odpadów, powstaje ryzyko, że ta forma współpracy między gmin? a przedsiębiorcami będzie nadużywana. Przetwarzanie odpadów komunalnychTrzeci? grup? podmiotów, których sytuację zmieni? znowelizowane przepisy „ustawy śmieciowej”, s? przedsiębiorcy realizuj?cy usługi w zakresie budowy, utrzymania oraz eksploatacji regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. O ile jednak regulacje dotycz?ce odbioru odpadów komunalnych zostały sformułowane dość precyzyjnie, o tyle przepisy dotycz?ce działalności zwi?zanej z regionalnymi instalacjami do przetwarzania odpadów komunalnych wydaj? się skromniejsze. Zadanie polegaj?ce na budowie, utrzymaniu lub eksploatacji instalacji gmina będzie mogła powierzyć podmiotom zewnętrznym w jednym z trzech wskazanych przez ustawę trybów: w trybie przetargu, na zasadach określonych w ustawie o partnerstwie publiczno-prywatnym lub na zasadach określonych w ustawie o koncesji na roboty budowlane lub usługi. Jeżeli jednak postępowanie przeprowadzone przez gminę w jednym z wybranych trybów nie doprowadzi do wyłonienia podmiotu zewnętrznego, który będzie realizował inwestycję, gmina będzie mogła zrealizować j? samodzielnie. A to oznacza, że jeśli postępowania nie będ? prowadzone wzorcowo, przestrzeń do samodzielnego działania podmiotów zewnętrznych może się znacz?co zmniejszyć. Poniższa tabela zawiera podsumowanie największych szans i zagrożeń wynikaj?cych z nowych przepisów dotycz?cych gospodarowania odpadami komunalnymi dla każdej z opisanych grup podmiotów.  

Ewa Rutkowska-Subocz, radca prawny, kieruje Zespołem Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych w kancelarii Salans