Analysen & Studien • Analyses & Etudes
Tajemnica adwokacka nie dla prawnika zatrudnionego w firmie?
<p><span><span>Zatrudnionego w firmie prawnika nie obejmuje tajemnica zawodowa, nawet jeśli jest on członkiem samorządu prawniczego – orzekł Rzecznik Generalny ETS. Nie cieszy się on bowiem taką niezależnością wobec pracodawcy jak prawnik pracujący w kancelarii wobec klienta. </span></span></p>
>
Z tego też powodu wewnętrzna komunikacja z prawnikiem zatrudnionym w firmie (tzw. in-house lawyer) nie zasługuje na tak? sam? ochronę jak w kontaktach między prawnikiem niezależnym, zatrudnionym w zewnętrznej kancelarii i jego klientem – orzekła w wydanej przez siebie 29 kwietnia opinii Juliane Kokott, Rzecznik Generalny Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
Opinia wydana została w zwi?zku ze spraw?, jak? spółka Akzo Nobels Chemicals LTD i Akros Chemicals Ltd skierowała przeciwko Komisji Europejskiej.
Brytyjska spółka złożyła skargę do Trybunału w odpowiedzi na kontrolę, jak? przeprowadzili w lutym 2003 roku w jej siedzibie kontrolerzy z Komisji Europejskiej (kontrola była efektem tocz?cego się postępowania w sprawie zmowy kartelowej). W trakcie kontroli urzędnicy skopiowali i wł?czyli do akt sprawy dwa e-maile wymienione między głównym menedżerem Akros Chemicals Ltd a prawnikiem z działu prawnego firmy Akzo Nobels Chemicals LTD (członkiem holenderskiej adwokatury).
W odpowiedzi spółka złożyła pozew do S?du Pierwszej Instancji. W 2007 r. s?d oddalił jednak ż?danie objęcia przywilejem tajemnicy prawników pracuj?cych w firmach i orzekł, że korespondencja wewnętrzna z prawnikiem etatowym nie jest objęta tajemnic? zawodow?. Dokumenty i opinie przygotowane przez prawnika na zlecenie pracodawcy nie podlegaj? zatem ochronie równej ochronie tajemnicy adwokackiej. Firma zaskarżyła to orzeczenie do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
Choć ETS wyroku jeszcze nie wydał, to opinia jak? przedstawił w tej sprawie Rzecznik Generalny Trybunału, jest dla spółki niekorzystna (opinia Rzecznika nie wi?że jednak Trybunału, jest tylko propozycj? rozwi?zania).
Zdaniem Rzecznik Generalnej tajemnica zawodowa (adwokacka) występuje nie tylko jako gwarancja prawa do obrony klienta, ale jest też zwi?zana ze specyficzn? rol? prawnika jako 'organu sprawiedliwości', który ma służyć klientowi pomoc? prawn?, zachowuj?c przy tym całkowit? niezależność i kieruj?c się nadrzędnym interesem sprawiedliwości.
Zdaniem pani Rzecznik zatrudniony w firmie prawnik (nawet będ?cy członkiem prawniczej izby) nie cieszy się takim samym stopniem niezależności wobec pracodawcy jak prawnik pracuj?cy w zewnętrznej kancelarii wobec klienta. Prawnicy zatrudnieni w firmach s? bowiem narażeni na konflikt interesów pomiędzy korporacyjnymi obowi?zkami a potrzebami i życzeniami firmy, od której s? zreszt? znacznie bardziej zależni ekonomicznie i z któr? identyfikuj? się zazwyczaj znacznie mocniej niż prawnicy 'zewnętrzni'. Dlatego też, zdaniem pani Rzecznik, równe traktowanie obu grup w kontekście tajemnicy zawodowej nie jest zasadne.
Poza tym – jak podkreśliła Rzecznik - bior?c po uwagę fakt, że jedynie w kilku krajach UE występuje trend do rozci?gania przywileju tajemnicy zawodowej na prawników zatrudnionych w firmach (m.in. w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Holandii), nie można mówić o potrzebie zmian w tym kontekście na poziomie unijnym.
Sprawa Akzo Nobels Chemicals LTD i Akros Chemicals Ltd przeciwko Komisji Europejskiej wywołuje żywe reakcje w wielu prawniczych stowarzyszeniach międzynarodowych. Występuj?ce w sprawie z interwencj? Międzynarodowe Stowarzyszenie Prawników (IBA) podnosi m.in., że niezależności prawnika nie można wi?zać z form? zatrudnienia.
Z podobn? opini? wyst?piło również Europejskie Stowarzyszenie Prawników Przedsiębiorstw (ECLA), podkreślaj?c, że „z uwagi na globalizację produkcji, handlu i usług, a co za tym idzie rozwój prawa reguluj?cego obrót gospodarczy, stale wzrasta rola i znaczenie prawników specjalistów zatrudnionych przez przedsiębiorców. Organizacje gospodarcze coraz chętniej zatrudniaj? wysoko wykwalifikowanych prawników jako pracowników. Niestety, nie we wszystkich krajach przepisy reguluj?ce wykonywanie zawodów prawniczych nad?żaj? za potrzebami praktyki, a w tym potrzeb? takiej samej ochrony tajemnicy zawodowej (legal privilege) prawników będ?cych pracownikami, jaka przysługuje prawnikom zewnętrznym prowadz?cym praktykę adwokack?”.
Zdaniem ECLA przesłanki, którymi kierował się S?d Pierwszej Instancji, nie odpowiadaj? obecnej pozycji prawników etatowych, którzy w wielu krajach europejskich maj? ustawowe prawo do tajemnicy zawodowej.
-------------------
Informacja przygotowana przez :
Kontakt:
Dominika Stepińska-Duch
adwokat
tel.: (+48) 22 437 82 00