Analysen & Studien • Analyses & Etudes
Skutki kontroli Państwowej Inspekcji Pracy – co może inspektor, a co musi pracodawca?
<p style="text-align: justify;">Efekty kontroli przeprowadzonej w miejscu pracy przez inspektorów PIP mogą być różnorakie, zależnie od stwierdzonych nieprawidłowości. Pracodawca świadomy tych skutków (oraz swoich praw i obowiązków) może się przed nimi skutecznie bronić.</p>
>
W przypadku niestwierdzenia w toku kontroli naruszeń obowi?zuj?cych przepisów w obszarach, które mog? być przedmiotem kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, inspektor pracy sporz?dza notatkę urzędow?, której kopię jest zobowi?zany przekazać pracodawcy.
W razie stwierdzenia naruszeń inspektor sporz?dza protokół kontroli, który musi zawierać:
- opis stwierdzonych naruszeń prawa oraz inne informacje maj?ce istotne znaczenie dla wyników kontroli,
- wszystkie wydane decyzje ustne i polecenia oraz informację o terminach ich realizacji,
- informacje o liczbie i rodzaju udzielonych porad z zakresu prawa pracy.
Pracodawca ma prawo zgłosić zastrzeżenia do protokołu, przed jego podpisaniem, w terminie 7 dni od dnia przekazania protokołu przez inspektora pracy. Warto już na tym etapie kwestionować ustalenia, które mog? stać się podstaw? do wydania przez inspektora pracy decyzji administracyjnych (nakazów i zakazów), na potrzeby ich skarżenia w przyszłości.
Jeśli inspektor pracy w toku kontroli stwierdzi naruszenie obowi?zuj?cych przepisów, po sporz?dzeniu i przekazaniu pracodawcy protokołu kontroli zwykle wydaje polecenia lub wyst?pienie pokontrolne (jeśli nie zachodz? podstawy do wydania decyzji) lub decyzje (nakazy lub zakazy) – jeśli zaistniej? przesłanki przewidziane w przepisach ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (o decyzjach PIP i zwi?zanymi z nimi prawami i obowi?zkami pracodawców napiszemy więcej w kolejnym wydaniu Portalu).
Polecenia wydawane s? wył?cznie w formie ustnej i służ?, tak jak ustne decyzje, usunięciu ujawnionych w toku kontroli uchybień, jeżeli mog? być one usunięte podczas trwania kontroli lub niezwłocznie po jej zakończeniu. Adresat polecenia ma ustawowy obowi?zek poinformowania PIP o jego realizacji z upływem terminów określonych na wykonanie polecenia. Niedopełnienie tego obowi?zku nie jest jednak zagrożone jakimikolwiek sankcjami.
Wyst?pienie ma zawsze formę pisemn? i powinno zawierać wnioski pokontrolne, a także, co istotne, ich prawidłow? podstawę prawn?. Adresat wyst?pienia jest obowi?zany w terminie określonym w wyst?pieniu (nie dłuższym niż 30 dni) zawiadomić PIP o terminie i sposobie realizacji wniosków pokontrolnych. Podobnie jak w przypadku poleceń, w obowi?zuj?cych przepisach brak jest jakichkolwiek sankcji za niedopełnienie tego obowi?zku.
Niezależnie od powyższych uprawnień, inspektor pracy może także na skutek przeprowadzonej kontroli wnieść powództwo w imieniu pracownika lub wst?pić po stronie pracownika do już tocz?cego się postępowania w sprawie o ustalenie istnienia stosunku pracy (i tylko w takiej sprawie).
Inspektor pracy ma także kompetencje w sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika, określone w przepisach szczególnych, m.in. w przepisach Kodeksu pracy. W sprawach o takie wykroczenia inspektor pracy ma status oskarżyciela publicznego. Może zatem, w wyniku stwierdzonych w toku kontroli nieprawidłowości, nałożyć na osoby odpowiedzialne po stronie pracodawcy grzywnę za wykroczenia w ramach ustawowego zagrożenia, ale w trybie mandatowym w wysokości do 2000 zł lub, jeżeli dana osoba została ukarana już co najmniej dwukrotnie za wykroczenie przeciwko prawom pracownika, w wysokości do 5000 zł. Inspektor pracy nie zawsze musi ukarać osobę odpowiedzialn? mandatem. Może również skierować wniosek o ukaranie do s?du. Wniosek taki jest obligatoryjny w razie odmowy przyjęcia mandatu. Inspektor może również wst?pić do tocz?cego się postępowania o wykroczenie przeciwko prawom pracownika.
Jedynie w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa inspektor pracy nie prowadzi postępowania i nie stosuje bezpośrednio żadnych środków przeciwko sprawcy – ale obligatoryjnie składa do właściwych organów zawiadomienie.
Inspektor pracy jest również zobowi?zany niezwłocznie powiadomić właściwe organy o naruszeniu przepisów prawa, w tym między innymi:
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych – o naruszeniu przepisów w zakresie ubezpieczeń społecznych,
- Urz?d Kontroli Skarbowej – o naruszeniu przepisów prawa podatkowego,
- Policję lub Straż Graniczn?, a także właściwego wojewodę – o naruszeniu przepisów o cudzoziemcach,
- właściwego starostę – o naruszeniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,
- właściwego marszałka województwa – o naruszeniu warunków prowadzenia agencji zatrudnienia.
----------------------------------------------------------------------------------
Wardyński i Wspólnicy sp.k.
Al. Ujazdowskie 10
00-478 Warszawa
tel.: (+48) 22 437 82 00, 22 537 82 00
fax: (+48) 22 437 82 01, 22 537 82 01