Analysen & Studien • Analyses & Etudes
Projektowane zmiany w kodeksie cywilnym - definicja dokumentu i nowe formy szczególne
<p style="text-align: justify;"><span style="font-size: small;"><strong>Przyjęta w lipcu przez rząd duża nowelizacja kodeksu cywilnego, kodeksu postępowania cywilnego oraz kilku innych ustaw, wyznacza kierunki dalszej informatyzacji procedur sądowych i wprowadza nowe rozumienie dokumentu. Ustawa zmienia także postępowanie rozpoznawcze, klauzulowe i egzekucyjne. Celem jest uproszczenie i przyspieszenie postępowań cywilnych. Proponowana nowa forma dokumentowa, o niższym stopniu sformalizowania aniżeli tradycyjna forma pisemna (brak podpisu) ma usprawnić obrót i wyjść naprzeciw potrzebom praktyki, w której elektroniczna komunikacja zyskuje na znaczeniu.</strong></span></p>
>
Nowelizacja ma wprowadzić do kodeksu cywilnego now? formę szczególn?, tzw. formę dokumentow?. Projekt przewiduje, że w wypadku zastrzeżenia formy dokumentowej skutki jej niedochowania będ? uregulowane analogicznie, jak w przypadku niedochowania formy pisemnej. O ile zatem niedochowanie formy dokumentowej nie zostanie w ustawie opatrzone rygorem nieważności, forma taka będzie zastrzeżona jedynie dla celów dowodowych. O ile strony nie określ? w umowie skutków niedochowania formy, będzie ona również uważana za zastrzeżon? dla celów dowodowych.
Co ważne, w stosunkach między przedsiębiorcami uchybienie formie pisemnej lub dokumentowej (niezastrzeżonej pod rygorem nieważności) nie będzie skutkowało szczególnymi sankcjami dowodowymi (art. 74 ? 3 k.c.).
Forma dokumentowa będzie mogła być zastrzegana jako ustawowa lub umowna. Ustawowa forma dokumentowa dla celów dowodowych została przewidziana w projekcie dla umowy pożyczki przenosz?cej tysi?c złotych (art. 720 ? 2 k.c.).
Proponuje się także zmianę art. 77 ? 2 k.c., w którym przewidziano ustawowy wymóg zachowania formy dokumentowej dla celów dowodowych do:
- umowy rozwi?zuj?cej
- wypowiedzenia lub
- odst?pienia od umowy zawartej w formie pisemnej lub dokumentowej,
przy czym - strony mog? zmodyfikować ten wymóg w umowie.
W dodanym art. 781 k.c. znalazły się także wymogi dla formy elektronicznej, która istnieje w obrocie od wielu lat, jednak obecnie znajdzie swoje miejsce w kodeksie jako odrębna forma szczególna, równoważna z form? pisemn?. Nie należy jej oczywiście mylić z form? dokumentow?, od której odróżnia j? przede wszystkim instytucja podpisu elektronicznego, weryfikowanego przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu.
Przewidziane przez projekt wprowadzenie do kodeksu definicji dokumentu pełni funkcję porz?dkuj?c?, zrywaj?c przy tym z tradycyjnym rozumieniem dokumentu jako informacji utrwalonej wył?cznie w postaci pisma. Definicja, która znalazła się w projektowanym art. 772 k.c., posługuje się mieszanym kryterium przedmiotowo – funkcjonalnym. Zgodnie z ni?, dokumentem jest „nośnik informacji umożliwiaj?cy jej odtworzenie”.
Istotn? cech? dokumentu w tym ujęciu będzie jego treść, czyli informacja, obejmuj?ca różnego rodzaju oświadczenia, w tym i oświadczenia woli. Ta treść musi zostać odpowiednio utrwalona, aby możliwe było jej odtworzenie.
Obydwa elementy definicji musz? wyst?pić ł?cznie, a zatem nie będzie dokumentem nośnik nie zawieraj?cy informacji, nie będzie nim także informacja bez nośnika. Definicja nie przes?dza o rodzaju nośnika. Dla dokumentu sporz?dzonego w postaci elektronicznej nośnikiem będzie plik, w którym jest zapisana informacja.
Dokument (plik z informacj?) może być zapisany na informatycznym nośniku danych (np. pendrive), który jest odpowiednikiem teczki czy koperty w tradycyjnym ujęciu.
Podpis nie będzie elementem koniecznym dla bytu dokumentu, jednak przykładowo w przypadku sporz?dzania oświadczenia woli w formie pisemnej dokument będzie musiał mieć postać pisma, opatrzonego własnoręcznym podpisem osoby dokonuj?cej czynności prawnej. Definicja określa zatem wymogi minimalne, wskazuj?c na składniki, które musi posiadać dana forma ekspresji, by zasługiwała na miano dokumentu.
Projektowane zmiany w kodeksie cywilnym wychodz? naprzeciw potrzebom obrotu, w którym od dawna zyskuj? na znaczeniu używane na co dzień technologie porozumiewania się na odległość. Obecnie obowi?zuj?ce przepisy staj? się na tym tle coraz bardziej archaiczne i wymagaj? unowocześnienia, które proponuje nowelizacja.
Justyna Dereszyńska
+48 22 50 50 765
justyna.dereszynska@eversheds.pl