Analizy i badania
Prawo wspólnotowe a polskie przepisy o ochronie środowiska
Pomimo znacznych wysiłków poczynionych w zakresie dostosowania polskiego prawa ochrony środowiska do wymogów Unii Europejskiej, wiele polskich szczegółowych uregulowań wciąż nie implementuje w wystarczającym stopniu przepisów dyrektyw unijnych. Dlatego tak ważna jest wiedza na temat tego, jak w takich wypadkach powinny reagować polskie organy administracyjne i sądy, oraz jakich rozstrzygnięć mogą się wówczas spodziewać przedsiębiorcy.
>
Integralna część prawa polskiego
Wraz z przyst?pieniem Polski do Unii Europejskiej, cały obowi?zuj?cy na terenie Unii porz?dek prawny – prawo pierwotne, prawo wtórne oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości - stały się integraln? części? polskiego porz?dku prawnego. Podstawow? zasad? prawa wspólnotowego jest jego nadrzędność nad przepisami prawa krajowego. Zasada ta ma szczególne znaczenie w przypadku kolizji krajowego prawa ochrony środowiska z przepisami prawa wspólnotowego : pierwszeństwo w takim wypadku powinny zawsze uzyskać przepisy tego ostatniego. Co więcej, nawet niezgodność prawa wspólnotowego z polsk? Konstytucj? nie może stanowić przeszkody dla zastosowania prawa Wspólnoty.
Obowi?zek stosowania przez wszystkie instytucje państwowe i samorz?dowe
Zgodnie z orzecznictwem ETS, obowi?zek stosowania prawa wspólnotowego, ci?ży nie tylko na organach takich jak rz?d danego państwa czy jego parlament. Obowi?zek ten dotyczy wszystkich instytucji państwowych, a w pewnym zakresie nawet osób prywatnych. Dlatego urzędnik administracji państwowej lub samorz?dowej nie może odmówić zastosowania prawa wspólnotowego zasłaniaj?c się, że w Polsce obowi?zuj? w zakresie ochrony środowiska inne przepisy (niezgodne z prawem wspólnotowym). Nie ma również podstaw by twierdzić, że do czasu uchylenia przez właściwe organy danej ustawy, rozporz?dzenia lub innego aktu prawnego, akt ten ma w Polsce moc obowi?zuj?c?.
Prowspólnotowa wykładnia prawa krajowego
Podstawowym obowi?zkiem urzędów i s?dów jest dokonanie tzw. „prowspólnotowej wykładni prawa krajowego”, a więc takiej jego interpretacji, która doprowadzi do osi?gnięcia zgodności prawa krajowego z wymogami stawianymi przez prawo wspólnotowe. Zatem w sytuacjach w?tpliwych, polskie przepisy o ochronie środowiska winny być tak wykładane, aby spośród wszystkich możliwych sposobów wykładni wybrać ten, który w najpełniejszy sposób realizuje cel danego aktu prawa Unii. W sytuacji skrajnej, jeżeli osi?gnięcie celów prawa wspólnotowego w świetle polskiego prawa ochrony środowiska nie jest moŜliwe, każda instytucja państwowa i samorz?dowa oraz każdy s?d ma prawny obowi?zek odmówić zastosowania prawa polskiego. Zagadnienia powyższe s? ważne dla wszelkich postępowań administracyjnych i s?dowych toczonych w sprawach, w których przedsiębiorca może powołać się na obowi?zuj?ce w Unii dyrektywy. Jeżeli dana dyrektywa została wadliwe transponowana do polskiego prawa, to ostatnie powinno być zawsze interpretowane „prowspólnotowo” lub wręcz nie powinno znaleźć zastosowania. Nie ma więc w tym wypadku znaczenia powoływany niekiedy argument, że dyrektywy unijne nie mog? być stosowane bezpośrednio. W polskim systemie s?dowym rola prawa wspólnotowego i jego miejsce w obowi?zuj?cym w Polsce systemie prawnym jest już uznana. Dowodem na to s? zapadaj?ce już liczne orzeczenia, w których stwierdzono konieczność zastosowania przepisu prawa Unii Europejskiej zamiast regulacji prawa polskiego. Niestety świadomość obowi?zku uwzględniania prawa wspólnotowego przy wykładni prawa krajowego nie dotarła jeszcze do wszystkich organów administracji rz?dowej i samorz?dowej. Trzeba się zatem liczyć z tym, że powoływanie się w toku postępowań administracyjnych na argument niezgodności polskiego prawa z prawem Unii, nie zawsze znajdzie zrozumienia. W takim wypadku pozostaje jedynie przedstawienie swych argumentów w toku postępowania s?dowego.
Artykuł pochodzi z Biuletynu Prawa Ochrony Środowiska Kancelarii Gide Loyrette Nouel. Opracował Michał Kubicz - Radca Prawny, kontakt: kubicz(@)gide.com
Niniejszy Biuletyn ma jedynie informacyjny charakter i nie może być traktowany jako opinia prawna. Jego celem jest jedynie przybliżenie aktualnych, wybranych zmian przepisów reguluj?cych ochronę środowiska w Polsce. Biuletyn w żadnym wypadku nie może być traktowany jako wyczerpuj?ca informacja na temat zmian przepisów prawa. Z uwagi na jego ramowy charakter Biuletyn nie uwzględnia wszystkich szczegółowych uregulowań omawianych aktów prawnych lub ich projektów. Jeżeli którakolwiek z opisywanych zmian może mieć wpływ na Państwa działalność, sugerujemy skonsultowanie z nasz? kancelari? ich szczegółowych skutków dla konkretnych przedsiębiorców. W żadnym wypadku kancelaria Tokarczuk, Jędrzejczyk i Wspólnicy Kancelaria Prawna GLN Spółka komandytowa nie odpowiada za konsekwencje decyzji podjętych w oparciu o informacje przedstawionych w niniejszym Biuletynie.