Maleje regionalne zróżnicowanie wynagrodzeń

Najwyższe przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2015 r. odnotowano w województwie mazowieckim (ponad 29% wyższe niż średnia krajowa). Relatywnie wysokie płace były również w: województwie śl?skim (wyższe o 8,2%), dolnośl?skim (7,9%) i pomorskim (7,4%). Natomiast najniższy poziom wynagrodzenia przypadał na województwa: warmińsko-mazurskie (niższe o 9,4% od średniej), podkarpackie (9,1%), lubuskie (8,3%), kujawsko-pomorskie (8,1%) i świętokrzyskie (7,1%). Różnica między województwami o najwyższej i najniższej wysokości wynagrodzeń stopniowo wzrastała w ci?gu ostatniej dekady i w 2015 r. wyniosła 1540 zł wobec 1132 zł w 2005 r. Miara ta traktuje zagadnienie regionalnego zróżnicowania dochodów w sposób uproszczony (porównywana jest tylko rozpiętość wynagrodzeń) i nie należy na jej podstawie wyci?gać daleko id?cych wniosków nt. regionalnych nierówności płacowych. Tematyka regionalnego zróżnicowania wynagrodzeń, w tym presji płacowej jest istotna z punktu widzenia badania konkurencyjności krajowych przedsiębiorstw. Poniżej przedstawiamy w szerszym zakresie to zagadnienie.

Województwa charakteryzuj?ce się najwyższym poziomem płac wyróżnia głównie obecność dużych, dobrze rozwiniętych ośrodków miejskich. Ponadto wśród przyczyn wysokiego poziomu wynagrodzeń na wskazanych obszarach można wymienić czynniki historyczne, dobrze rozbudowan? infrastrukturę zwi?zan? z obsług? biznesu, alokację dużych korporacji zatrudniaj?cych wysoko wykwalifikowan? i  wyspecjalizowan? kadrę, korzystne położenie w s?siedztwie z zagranic?, lub w bezpośredniej bliskości morza, umożliwiaj?ce kooperację z inwestorami zagranicznymi oraz dostęp do najlepszych uczelni wyższych kształc?cych przyszłych pracowników na bardzo wysokim poziomie. W strukturach zatrudnienia oraz wytwarzania PKB w tych województwach zdecydowanie dominuj? usługi charakteryzuj?ce się wyższ? przeciętn? krańcow? produktywności? niż przemysł czy rolnictwo, co determinuje wyższe zarobki. wyspecjalizowan? kadrę, korzystne położenie w s?siedztwie z zagranic?, lub w bezpośredniej bliskości morza, umożliwiaj?ce kooperację z inwestorami zagranicznymi oraz dostęp do najlepszych uczelni wyższych kształc?cych przyszłych pracowników na bardzo wysokim poziomie. W strukturach zatrudnienia oraz wytwarzania PKB w tych województwach zdecydowanie dominuj? usługi charakteryzuj?ce się wyższ? przeciętn? krańcow? produktywności? niż przemysł czy rolnictwo, co determinuje wyższe zarobki.

W przypadku województw charakteryzuj?cych się najniższym poziomem płac, wśród przyczyn takiego stanu wskazuje się przede wszystkim stosunkowo niewielki postęp w dziedzinie procesów restrukturyzacyjnych, jak również opóźniony rozwój przemysłu oraz infrastruktury. Ponadto województwa te obejmuj? w większości tereny rolnicze, działa na nich niewielka liczba przedsiębiorstw, a ich konkurencyjność jest niska. Na obszarach tych występuje mała liczba dużych ośrodków miejskich, co skłania firmy oraz najbardziej przedsiębiorczych Polaków do migracji do innych województw, gdzie sytuacja na rynku pracy jest lepsza. Bior?c pod uwagę powyższe tendencje można zaobserwować siln? zależność pomiędzy sytuacj? na rynku pracy w danym województwie (mierzon? np. liczb? osób bezrobotnych przypadaj?cych na jedn? ofertę pracy), a wysokości? nominalnego wynagrodzenia w województwie (por. wykres).

Miar?, która pozwala zobrazować regionalne zróżnicowanie wynagrodzeń jest współczynnik zmienności (iloraz odchylenia standardowego i średniej dla wynagrodzeń w poszczególnych 16 województwach). Wyższa wartość tego wskaźnika wskazuje na wzrost zróżnicowania badanej zmiennej. Zarówno w przypadku wynagrodzeń w sektorze przedsiębiorstw, jak i w całej gospodarce narodowej można zaobserwować spadek tego wskaźnika od 2010 r. Tempo spadku jednak wyraźnie wyhamowało w ostatnich kwartałach. Podobne tendencje s? widoczne w przypadku innej miary zróżnicowania płac obliczanej jako iloraz różnica wynagrodzeń pomiędzy województwami o najwyższym i najniższym poziomie płac oraz przeciętnej płacy w kraju. Oba wskaźniki sygnalizuj?, że regionalne zróżnicowanie wynagrodzeń w Polsce stopniowo zmniejszało się w ostatniej dekadzie, jednak w ci?gu ostatnich kilku kwartałów tempo tych zmian uległo wyhamowaniu.

Brak wyraźnej tendencji do zmniejszania się nierówności płacowych w ostatnich kwartałach można stwierdzić również na podstawie dynamiki płac w poszczególnych województwach. Z pięciu województw o najniższych wynagrodzeniach (podkarpackie, świętokrzyskie, lubuskie, kujawsko-pomorskie i warmińsko-mazurskie) w ostatnich dwóch latach dynamika płac uległa relatywnemu zwiększeniu w stosunku do średniego tempa wzrostu w całym kraju tylko w dwóch województwach (warmińskomazurskim i lubuskim). Co więcej, nie zaobserwowaliśmy wyraźnej korelacji pomiędzy tempem wzrostu wynagrodzeń w województwie a dynamik? wydajności. Głównym czynnikiem oddziałuj?cym w kierunku  przyspieszenia wzrostu wynagrodzeń jest natomiast zmiana sytuacji na rynku pracy. W ostatnich kwartałach tylko dwa województwa (kujawsko-pomorskie i podkarpackie) odnotowały silny na tle innych regionów spadek bezrobocia. W efekcie, województwa te ukształtowały się w pierwszej czwórce regionów o najwyższej dynamice płac w tym okresie. W pozostałych biedniejszych regionach obserwowano umiarkowany (na tle całego kraju) wzrost wynagrodzeń.

Uważamy, że brak wyraźnych tendencji do dalszego zmniejszania regionalnego zróżnicowania wynagrodzeń będzie kontynuowany również w kolejnych kwartałach. Wsparcie dla takiej oceny stanowi? wyniki badań atrakcyjności inwestycyjnej województw. Wskaźnik Potencjalnej Atrakcyjności Inwestycyjnej opracowany przez Centrum Analiz Regionalnych i Lokalnych Szkoły Głównej Handlowej, bior?cy pod uwagę 43 czynniki obrazuj?ce mikroklimaty: administracyjny, infrastruktury społecznej i technicznej, rynkowy i zasobów pracy, takie jak m.in. dostępność infrastruktury, produktywność siły roboczej, czy ilość barier administracyjnych wskazuje, że relatywna atrakcyjność inwestycyjna województw o niższych płacach nie zwiększa się. Tym samym mało prawdopodobne jest aby nast?piło istotne przesunięcie w kierunkach napływu prywatnych inwestycji – do tych o niższych wynagrodzeniach kosztem lepiej rozwiniętych regionów. Bez zwiększenia skali napływu nowych inwestycji nie spodziewamy się wyraźnej względnej poprawy sytuacji na rynku pracy w tych regionach, a w rezultacie względne (na tle całego kraju) zwiększenie presji płacowej w biedniejszych województwach jest mało prawdopodobne.

Czynnikiem ryzyka dla naszego scenariusza mog? być działania rz?du wspieraj?ce reorientację geograficzn? napływu prywatnych inwestycji. Zgodnie ze Strategi? na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju udział najsłabiej rozwiniętych województw w tworzeniu polskiego PKB ma ulec zwiększeniu do 2020r. przy jednoczesnym zmniejszeniu rozwarstwienia wynagrodzeń między województwami. Niemniej jednak proponowane działania w tym zakresie maj? na razie charakter ogólnikowy (usprawnienie administracji, udogodnienia dla inwestorów, zwiększenie napływu środków w ramach krajowych i unijnych Programów Operacyjnych). Tym samym trudno na chwilę obecn? ocenić wpływ tych działań na wzrost wynagrodzeń w najsłabiej rozwiniętych województwach w średnim okresie. Zmniejszenie różnic rozwojowych pomiędzy regionami może być również realizowane bezpośrednio z użyciem inwestycji publicznych. Ze względu na charakter realizowanych projektów (głównie infrastruktura transportowa), które nie ograniczaj? większości barier rozwojowych w biedniejszych regionach uważamy, ze inwestycje publiczne będ? stanowić niewystarczaj?cy impuls do silnego przyspieszenia wzrostu płac w tych województwach.

***

Credit Agricole Bank Polska S.A. pl.  Orl?t Lwowskich 1, 53-605 Wrocław  www.credit-agricole.pl

Niniejszy materiał został sporz?dzony na podstawie najlepszej wiedzy autorów, z wykorzystaniem informacji pochodz?cych ze sprawdzonych źródeł. Nie może on być wykorzystywany jako rekomendacja do zawierania transakcji. Stawki zawarte w materiale maj? charakter informacyjny. Credit Agricole Bank Polska S.A. nie ponosi odpowiedzialności za treść zamieszczanych komentarzy i opinii.

Jakub BOROWSKI Główny Ekonomista Chief Economist ul. Żwirki i Wigury 18a, 02-092 Warszawa tel.: +48 22 573 18 40 e-mail:  jakub.borowski(@)credit-agricole.pl

Jean-Baptiste GIRAUD Dyrektor Pionu Dużych Klientów Korporacyjnych Head of Large Corporate Client Division ul. Żwirki i Wigury 18a, 02-092 Warszawa tel.: +48 22 573 18 02 e-mail:jeanbaptiste.giraud(@)credit-agricole.pl

David JULLIARD Dyrektor Pionu Klientów Korporacyjnych Head of Mid Corporate Client Division ul.Żwirki i Wigury 18a, 02-092 Warszawa tel.:+48 22 573 80 82 e-mail:  djulliard(@)credit-agricole.pl