Analysen & Studien • Analyses & Etudes
Kara grzywny za bezczynność organu administracji publicznej
<p><span><span>W 2010 r. sądy administracyjne odnotowały sześcioprocentowy wzrost liczby wniesionych skarg na bezczynność organu – wynika z informacji przedstawionych przez Naczelny Sąd Administracyjny. 12 lipca weszła w życie nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej „Nowelizacja”), która może sprawić, że już niedługo liczba ta wzrośnie. </span></span></p>
>
Zmiany w prawie spowoduj?, że droga do ukarania organu za bezczynność będzie szybsza i łatwiejsza niż dot?d. Nowelizacja zakłada, że s?d, uwzględniaj?c skargę strony na bezczynność organu, będzie mógł nie tylko - jak dotychczas - zobowi?zać organ do podjęcia określonego działania, ale także nałożyć na niego grzywnę w wysokości do 10-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Przykładowo, w 2010 roku średnie miesięczne wynagrodzenie wynosiło 2 822,66 zł, a więc maksymalna wysokość nałożonej w bież?cym roku kary może wynieść aż 28 226,60 zł.
Kiedy skarga?
Skarga na bezczynność organu administracji publicznej przysługuje stronie postępowania w przypadku, gdy organ nie podj?ł żadnych czynności w sprawie albo, wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem decyzji w terminie.
Jakie s? terminy załatwiania spraw?
Terminy załatwienia spraw określa Kodeks postępowania administracyjnego. Co do zasady, załatwienie sprawy wymagaj?cej postępowania wyjaśniaj?cego powinno nast?pić nie później niż w ci?gu miesi?ca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ci?gu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Już w przypadku przekroczenia przez urzędnika tego podstawowego terminu, stronie przysługuje prawo złożenia zażalenia do organu wyższego stopnia, lub - jeśli brak jest organu nadrzędnego - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Bez wcześniejszego złożenia zażalenia lub wezwania, strona nie może wnieść skargi do s?du. Wymóg ten pozostaje aktualny także po Nowelizacji. To, co uległo zmianie, to kształt dalszej procedury.
Co się zmieniło?
Do tej pory, aby s?d mógł nałożyć grzywnę na organ, strona musiała przejść przez dług? i skomplikowan? procedurę: wnieść skargę na bezczynność organu do s?du administracyjnego, poczekać na jej uwzględnienie, wezwać organ do wykonania wyroku uwzględniaj?cego skargę i dopiero w razie jego niewykonania, wnieść skargę z ż?daniem wymierzenia organowi grzywny. W rzeczywistości wymierzana przez s?d grzywna nie była więc kar? za bezczynność, lecz za niewykonanie wyroku s?dowego.
Ten stan rzeczy zmienia się dzięki Nowelizacji. Przewiduje ona bowiem, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny strona może wnieść do s?du już na etapie składania skargi na bezczynność. Tym samym, s?d zbada nie tylko czy organ pozostawał bezczynny, ale także czy bezczynność została spowodowana zawinion?, czy też niezawinion? opieszałości? organu i ewentualnie wymierzy grzywnę. Takie rozwi?zanie zwiększy efektywność oddziaływania skarg na bezczynność organów administracji państwowej.
Kontrowersyjne zmiany?
Po ogłoszeniu projektu ustawy zastanawiano się, czy słuszne jest przyjęte rozwi?zanie sankcjonowania bezczynności organu, a nie osoby, która rzeczywiście za ni? odpowiada. Uznano jednak, że gdyby wprowadzono odpowiedzialność pracownika organu, Nowelizacja mogłaby przynieść efekt odwrotny do zamierzonego. Urzędnicy mogliby bowiem unikać podejmowania jakichkolwiek działań i brania odpowiedzialności za decyzje, obawiaj?c się ewentualnych konsekwencji.
Podważano także zasadność wyboru sankcji – grzywny, która uiszczana jest na rzecz Skarbu Państwa, a nie odszkodowania, z którego korzyść uzyskiwałby podmiot bezpośrednio dotknięty bezczynności? organu. Należy jednak zauważyć, że dochodzenie odszkodowania przez stronę, która poniosła szkodę w wyniku zaniechania władzy publicznej, w tym niewydania decyzji, jest już możliwe na gruncie Kodeksu Cywilnego. Jego wysokość, w przeciwieństwie do grzywny, nie jest ograniczona. Celem Nowelizacji jest natomiast zdyscyplinowanie organu, a kara grzywny jest sankcj?, która w pełni realizuje to założenie.
Autorem artykułu jest prawnik z kancelarii Wierzbowski Eversheds.
Aleksandra Jankowska
aleksandra.jankowska(@)eversheds.pl
+48 22 50 50 738