Cztery wolności na rynku gazu - raport PwC

Po co nam wolny rynek gazu?

Wolny rynek gazu ziemnego, w ramach którego odbiorcy paliwa gazowego maj? wolność wyboru dostawcy, a dostawcy posiadaj? swobodę realizacji dostaw i usług jest modelem typowym dla rynków zachodnioeuropejskich. Jest też modelem, do którego d?ży Komisja Europejska postuluj?c utworzenie w pełni otwartego wewnętrznego rynku gazu ziemnego we Wspólnocie oraz zapewnienie równych warunków działania dla przedsiębiorstw gazowych. UE oczekuje pełnej implementacji dyrektyw reguluj?cych rynek gazu ziemnego w Polsce, a w konsekwencji m.in. uwolnienia cen. Niewystarczaj?ce działania w tym zakresie oznaczaj? ryzyko nałożenia na Polskę wysokich kar finansowych.

„Przyjęcie proponowanych przez nas rozwi?zań sprawi, że w dłuższej perspektywie ukształtuje się rynkowa – referencyjna cena gazu. Dodatkowo doświadczenie krajów zachodnioeuropejskich pokazuje, że poł?czenie procesów liberalizacyjnych z rozbudow? infrastruktury, w istotny sposób wpływa na budowę siły negocjacyjnej kraju wobec zewnętrznych dostawców gazu ziemnego. W efekcie cena importowa gazu może ulec obniżeniu na czym mogliby skorzystać odbiorcy końcowi. Jednocześnie, możemy zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne naszego kraju”– podkreśla Wojciech Słowiński, partner w dziale Doradztwa Biznesowego PwC.

Liberalizacja rynku gazu ziemnego wspiera również d?żenie Unii Europejskiej do redukcji emisji gazów cieplarnianych poprzez stworzenie warunków do rozwoju elektroenergetyki gazowej. Bloki gazowe charakteryzuj? się bowiem dużo niższym poziomem emisji gazów cieplarnianych, niż w przypadku wykorzystania innych paliw konwencjonalnych oraz zapewniaj? duż? elastyczność pracy, dzięki czemu mog? pełnić funkcję mocy rezerwowych dla elektrowni wiatrowych. Tymczasem budowa mocy w oparciu o paliwo gazowe wci?ż jest przekładana ze względu na brak pewności co do kierunku i tempa zmian na rynku gazu oraz zaistnienia mechanizmów rynkowych kształtuj?cych cenę surowca.

„Otwarcie rynku jest również kluczowe, gdy mówimy o wydobyciu gazu ze złóż niekonwencjonalnych. Może decydować o tym, czy Polska w pełni wykorzysta swoj? szansę, jeżeli potwierdzi się że pozyskiwanie gazu z łupków jest opłacalne” – dodaje Jacek Ciborski, wicedyrektor w zespole paliwowo – gazowym PwC. „Na liberalizacji rynku gazu mog? także skorzystać polscy przedsiębiorcy, którzy od lat postuluj? uwolnienie rynku na wzór krajów Europy Zachodniej. W szczególności dotyczy to branży chemicznej i hutniczej, gdyż cena gazu stanowi jeden z najważniejszych czynników konkurencyjności w tych sektorach”– kontynuuje.

Kluczowe warunki dla liberalizacji rynku gazu

1. Zapewnienie wolności infrastrukturalnej czyli:

• stymulowanie inwestycji infrastrukturalnych - poprzez wprowadzenie na poziomie regulacji krajowych minimalnej, gwarantowanej stopy zwrotu z inwestycji w infrastrukturę gazow? na poziomie atrakcyjnym dla inwestorów.

• zapewnienie równoprawnego dostępu do infrastruktury - w praktyce oznacza to nadzór Regulatora nad wypełnianiem przez operatorów infrastruktury wymogów w zakresie niezależności i nad egzekwowaniem zasady TPA oraz nadanie Regulatorowi uprawnień do nakładania sankcji w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości.

• optymalne wykorzystanie infrastruktury - zastosowanie mechanizmu aukcji do alokacji przepustowości, wprowadzenie platformy umożliwiaj?cej efektywne funkcjonowanie rynku wtórnego dla rezerwacji mocy systemowych oraz wprowadzenie i egzekwowanie zasady „use it or lose it” (UIOLI).

2. Zagwarantowanie wolności obrotu gazowego czyli:

• zapewnienie podaży paliwa gazowego na giełdowym rynku gazu na takim poziomie, który umożliwi rozwój konkurencji w obszarze obrotu gazem ziemnym - wprowadzenie programu uwalniania gazu w formule umożliwiaj?cej realny wpływ na kształtowanie konkurencji.

• egzekwowanie rozwi?zań proliberalizacyjnych na rynku gazu - wyposażenie Regulatora w narzędzia umożliwiaj?ce narzucenie korzystnych dla rynku warunków programu uwalniania gazu i późniejsze ich egzekwowanie.

• umożliwienie bezpośredniego udziału w giełdzie szerokiemu gronu odbiorców - w tym celu potrzebne będzie wprowadzenie dla rynku gazu analogicznych uprawnień jak dla obrotu energi? elektryczn?.

3. Zmiany prowadz?ce do wolności kontraktowej czyli:

• ułatwienie procedury zmiany dostawcy gazu - dostosowanie regulacji krajowych do wymogów unijnych.

• umożliwienie odbiorcom częściowej redukcji wolumenów zakontraktowanych przed liberalizacj? rynku - poprzez nadanie regulatorowi uprawnień do nakładania wi?ż?cych decyzji w tym obszarze lub uregulowanie tej kwestii bezpośrednio w ramach planowanych zmian prawa gazowego.

4. Wolność handlowa polegaj?ca na swobodnym dysponowaniu zakupionym gazem, co w praktyce oznacza potrzebę zniesienia w umowach na dostawy gazu postanowień ograniczaj?cych możliwość odsprzedaży paliwa gazowego.

„Maj?c na uwadze, iż deregulacja wpływa na zmianę rozkładu sił na rynku, przestrzeganie „czterech wolności” stanowi?cych fundament liberalnego rynku gazu ziemnego powinno być gwarantowane przez silnego Regulatora, który sprawuje nadzór nad przebiegiem liberalizacji, a także egzekwuje obowi?zki podmiotów działaj?cych na rynku oraz reaguje w przypadku ich naruszenia” – podkreśla Wojciech Słowiński. „Prowadz?c liberalizację trzeba pamiętać o jej szerokim kontekście i zakresie oddziaływania - wszelkie inicjatywy należy wprowadzać w sposób dogłębnie przemyślany, zapewniaj?c spójność pomiędzy nimi. W przeciwnym wypadku wdrażane zmiany mog? nie przynieść oczekiwanego efektu, a w skrajnym przypadku ich wpływ na rynek może być odwrotny do zamierzonego”.

Informacje o PwC

PwC współtworzy ze swoimi klientami poszukiwan? przez nich wartość biznesow?. Jesteśmy sieci? firm działaj?c? w 158 krajach. Zatrudniamy blisko 169 tysięcy osób dostarczaj?cych naszym klientom najwyższ? jakość w zakresie audytu, doradztwa biznesowego oraz doradztwa podatkowego i prawnego. Dowiedz się więcej na www.pwc.pl. Nazwa „PwC” odnosi się do firm wchodz?cych w skład sieci PricewaterhouseCoopers International Limited, z których każda stanowi odrębny i niezależny podmiot prawny.