CCIFP angażuje się w rozwój PPP

Podsumowanie konferencji:
Przedsięwzięcia w modelu PPP w dzedzinie gospodarki odpadami

Konferencję otworzyli Krzysztof Siwek, Dyrektor Departamentu Przygotowania Projektów Indywidualnych w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego oraz Jean Rossi, Wice-prezes CCIFP. Podkreślili oni konieczność szerszego realizowania projektów publicznych przy wsparciu ze strony inwestorów prywatnych. Mimo iż w Polsce istniej? wszelkie regulacje prawne ułatwiaj?ce tak? współpracę, model ten nie jest dostatecznie promowany. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego deklaruje zatem otwartość we wspieraniu inwestycji w formule PPP.

Podczas swojego wyst?pienia, Łukasz Piekarski z MRR przedstawił ogólny zarys realizowania projektów spalarniowych w formule PPP przy wsparciu funduszy europejskich. Kluczow? kwesti? jest tryb finansowania takich przedsięwzięć. Dotacja unijna może pokryć maksymalnie 85% kosztów projektu, natomiast reszta pieniędzy pochodzi od inwestorów prywatnych oraz z kasy publicznej. Dużym wyzwaniem jest w takim wypadku pogodzenie wyboru partnera prywatnego z procedur? złożenia podania o dotacje unijne. Z uwagi na czas oczekiwania na znalezienie odpowiedniego partnera finansowego (prywatnego), procedura taka może się opóźnić, co skutkuje automatycznie opóźnieniami w realizacji całego projektu. Kwestię dyskusyjn? stanowi także niejednoznaczność polskiego prawa co do własności odpadów; aby partnerstwo publiczno-prywatne mogło funkcjonować w sposób prawidłowy, to gminy powinny mieć wył?czność na zarz?dzanie odpadami. W obecnej sytuacji, to właściciele prywatni decyduj? kto jest odpowiedzialny za wywóz ich śmieci. Konieczne jest zatem możliwie jak najszybsze wprowadzenie zmian w polskim prawie.

Kolejnym prelegentem, który zabrał głos była dr Irena Herbst, Prezes Fundacji Centrum PPP. Podczas prezentacji pt. „Ścieżki dojścia podmiotu publicznego do opracowania realizacji projektu PPP” zwróciła uwagę na szczególn? konieczność stosowania formuły partnerstwa publiczno-prywatnego w Polsce. Mimo iż posiadamy odpowiednie regulacje prawne, wci?ż niedostatecznie korzystamy z możliwości jakie oferuj?. Odnośnie gospodarki odpadami, model taki byłby najbardziej efektywny, z uwagi na równomierne rozłożenie ryzyka pomiędzy stron? publiczn? a prywatn?. Ponadto, formuła PPP stanowi alternatywę dla prywatyzacji. Polska zobligowana jest do stopniowego zmniejszania ilości składowanych odpadów do roku 2020, pod groźb? unijnych sankcji; należy więc jak najszybciej uregulować tę kwestię. Zakończeniem wyst?pienia dr Ireny Herbst było ogólne przedstawienie kolejnych etapów realizacji projektu PPP, pocz?wszy od wyst?pienia konieczności zrealizowania konkretnego projektu aż do końcowego jej etapu.

Agnieszka Ferek, radca prawny z kancelarii Hogan Lovells omówiła „Aspekty prawne przedsięwzięcia w formule PPP”. Regulacje prawne  dotycz?ce przedsięwzięcia realizowanego w formule PPP zawarte s? w Ustawie o PPP z 19 grudnia 2008 roku. Przed przyst?pieniem do realizacji przedsięwzięcia konieczna jest weryfikacja jej zapisów, by przes?dzić czy w ogóle może ono zostać zrealizowane w tej formule. Do każdego przedsięwzięcia znajdzie ponadto zastosowanie prawo Zamówień Publicznych  albo Ustawa o koncesjach na roboty budowlane lub usługi, ponieważ partner prywatny zawsze wybierany jest w procedurze konkurencyjnej, uregulowanej w tych ustawach. Warto pamiętać, że PPP obejmuje bardzo konkretny model inwestycji, w której prywatny partner ma prawo do eksploatacji wybudowanych przez siebie obiektów i do  świadczenia zwi?zanych z nimi usług. Podmiot publiczny przejmuje te obiekty do eksploatacji dopiero po zakończeniu umowy.  

Analizuj?c przedsięwzięcie od strony prawnej trzeba ustalić czy do jego realizacji korzystne  będzie  utworzenie spółki. Istotne jest również ustalenie zasad przekazania partnerowi składników maj?tkowych do eksploatacji i późniejszego ich zwrotu sektorowi publicznemu.  Określenia wymaga sposób wynagradzania partnera prywatnego, a także podziału i sposobów zarz?dzania ryzykiem. Obie strony modelu PPP musz? przyjrzeć się konsekwencjom podatkowym. Warto też pokusić się o finansowanie części inwestycji z funduszy unijnych. Nie wolno zapomnieć o regulacjach dotycz?cych pomocy publicznej i wpływu przedsięwzięcia na dług publiczny. Istotne jest to szczególnie w kontekście zmian ustawy o finansach publicznych, które wejd? w życie w 2014 roku i spowoduj?, że dług samorz?du terytorialnego będzie inaczej liczony. Planowane zmiany ustawy o odpadach mog? ułatwić realizacje inwestycji partnerskich w tej branży.  Teraz gminy nie s? w stanie zobowi?zać się do dostarczania odpowiedniej ilości odpadów partnerowi prywatnemu, ponieważ nie s? ich właścicielami.  Powoduje to konieczność przejęcia przez partnerów prywatnych ryzyka popytu zwi?zanego z inwestycj? w znacznie większym zakresie. Zmiany spowoduj? wzrost zainteresowania sektora prywatnego tego typu przedsięwzięciami, ponieważ w efekcie transakcje będ? bezpieczniejsze.

Praktyczne aspekty realizacji projektów spalarniowych zostały przedstawione przez praktyków, firmy, które z powodzeniem realizuj? podobne inwestycje w całej Europie.

Pierwszy, swoimi doświadczeniami podzielił się Andrzej Zioło, Kierownik ds. Projektów w Sita Polska, i omówił zrealizowane projekty zakładów zagospodarowania odpadów w Wielkiej Brytanii, w tym 4 projekty spalarni. Współpracę partnerów publicznego i prywatnego reguluje tam długoterminowy kontrakt, wyszczególniaj?cy wspólne zobowi?zania przez okres 25-30 lat. Przedsiębiorstwo SITA posiadaj?ce wieloletnie doświadczenie w tego rodzaju współpracy, zd?żyło wypracować własne rozwi?zania ograniczaj?ce ryzyka najczęściej występuj?ce w tego rodzaju przedsięwzięciach. Wg Andrzeja Zioło, gwarancj? sukcesu każdego projektu jest wybór odpowiedniego partnera prywatnego w zakresie budowy instalacji i jej zarz?dzania, gwarancja przychodów dla planowanej inwestycji oraz odpowiednie zarz?dzanie występuj?cymi ryzykami i skuteczne ich ograniczanie.

Robert Sikora, Dyrektor Generalny reprezentuj?cy grupę Veolia Usługi dla Środowiska przedstawił przykłady wspólnych inwestycji koncernu Veolia i partnerów publicznych w różnych krajach na całym świecie. Pocz?tki tej współpracy sięgaj? zamierzchłej przeszłości bo ponad 150 lat wstecz.  Podkreślił, że czynnikiem, który wyróżnia Veolię jest wybór rozwi?zań dostosowanych do indywidualnych potrzeb kontrahentów. W Polsce takie podejście pozwoliło min. na zrealizowanie na terenie Polski następuj?cych projektów: stworzenie w Pile kompleksowego systemu zbiórki, segregacji i przetwarzania odpadów, wraz z modernizacj? składowiska oraz wybudowanie od podstaw nowoczesnego Zakładu Gospodarki Odpadami Komunalnymi na potrzeby gmin Libi?ż, Chrzanów, Trzebinia i miasta Jaworzno. Robert Sikora zwrócił uwagę na konieczność wprowadzenia zmian w polskim prawie, tak aby inwestowanie w nowoczesne rozwi?zania w gospodarce odpadami było bezpieczne i uzasadnione ekonomicznie.

Magdalena Zawadzka, starszy konsultant w Accreo Taxand, podczas swojej prezentacji pod tytułem  „Pomoc publiczna – dziś i jutro” zwróciła uwagę na istnienie pewnej istotnej luki prawnej, która niejako sankcjonuje „dobre projekty” generuj?ce znaczne zyski. Takie przedsięwzięcia nie kwalifikuj? się do dotacji unijnych. Środki unijne s? więc w tym wypadku czynnikiem zniechęcaj?cym do PPP, gdyż wspieraj? projekty słabsze kosztem tych lepszych, które s? w stanie same sobie poradzić. Ekspertka zaprezentowała możliwości współfinansowania projektów w zakresie gospodarki odpadami z funduszy europejskich w ramach obecnej perspektywy finansowej 2007-2013 (realizowane zarówno w PPP, jak i w modelu tradycyjnym, w ramach programów operacyjnych Infrastruktura i Środowisko oraz Innowacyjna Gospodarka) oraz podstawowe zasady i warunki zwi?zane z otrzymywaniem dotacji, a także kryteria przyznawania dotacji za pomoc publiczn?. Dodatkowo, przekazała najważniejsze wnioski i rekomendacje dotycz?ce aspektu finansowania bezzwrotnego inwestycji zwi?zanych z gospodark? odpadami na przyszłość opracowane w ramach analizy, której Accreo Taxand dokonało na podstawie doświadczeń z obecnej perspektywy finansowej.

Marek Masny z Departamentu Finansowania Strukturalnego i Doradztwa Banku Gospodarstwa Krajowego przedstawił aspekty finansowania projektów w formule PPP z perspektywy banku. Wyszczególnił on ocenę oraz podział ryzyk między stronami (partner publiczny i prywatny) na każdym z ważniejszych etapów realizacji projektu. Kwesti? kluczow? dla banku s? źródła spłaty finansowania, a także zabezpieczenia, występuj?ce m.in. pod postaci? hipoteki. Inwestycje realizowane w zakresie gospodarki odpadami, mimo pewnych zagrożeń podczas fazy ich wdrażania, mog? liczyć na dostosowan? do możliwości pomoc ze strony banków już na wczesnym etapie ich przygotowania. Pozwala to na lepsze opracowanie projektu i na bardziej efektywne oszacowanie ryzyka.

Andrzej Dębiec, radca prawny z kancelarii Hogan Lovells wygłosił prezentację pod tytułem „Kwestie podatkowe przy realizacji projektów w formule PPP”. Omówił on szczegółowo sytuacje, w których podmiot publiczny i prywatny mog? być zwolnione z podatku dochodowego oraz z podatku od towarów i usług przy uwzględnieniu ich współpracy w modelu PPP. Każdy etap realizacji przedsięwzięcia wi?że się z rozliczeniem pewnych wydatków;  partnerzy publiczny i prywatny, s? więc zobligowani do dostosowania się do przepisów podatkowych reguluj?cych te kwestie. Andrzej Dębiec wyszczególnił ponadto braki w jednolitości stosowanego prawa w Polsce. Jednym z jego aspektów jest niestabilność obowi?zuj?cego systemu podatkowego, która dopuszcza nadużycia w interpretacji przepisów. Ciekawym aspektem okazuje się kwestia zwolnienia z podatku VAT jednostek samorz?dowych, w zależności od oferowanych przez nich usług i prowadzonej działalności. Zwolnieniami z podatku objęte s? m.in. realizacje projektów w modelu PPP, i to zarówno po stronie partnera publicznego jak i prywatnego. Tym samym, aby po zrealizowaniu przedsięwzięcie było jak najbardziej opłacalne należałoby, w miarę możliwości, powi?zać projekt PPP z działalności? podlegaj?c? opodatkowaniu VAT. Należy również pamiętać, że wygenerowana przez przedsiębiorstwo strata może być rozliczona podatkowo, ale tylko w ci?gu 5 pierwszych lat działalności. Bardzo ważnym aspektem jest również odpowiednie sporz?dzenie dokumentacji i dość szczegółowa orientacja w kwestiach podatkowych, gdyż zaniedbania w tej dziedzinie mog? skutkować poniesieniem wyższych kosztów inwestycji.

Części? zamykaj?c? konferencję było zaprezentowanie przez przedstawicieli trzech polskich miast konkretnych przykładów planowanych inwestycji w dziedzinie gospodarki odpadami.

Pierwszym prelegentem była Bożena Przewoźna, Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z Urzędu Miasta w Poznaniu. Omówiła ona dwa projekty, które s? aktualnie w fazie przygotowawczej: projekt spalarni oraz zakładu demontażu odpadów wielkogabarytowych. Obydwie inwestycje będ? częściowo finansowane ze środków unijnych; ich realizacja przebiega obecnie bez zakłóceń. Harmonogram przewiduje oddanie do użytku pierwszej instalacji w 2015 roku, a drugiej w roku 2013. Miasto przeprowadziło ponadto szereg analiz badaj?cych natężenie ruchu podczas transportu odpadów. Wi?zało się to z konieczności? wykonania częściowej przebudowy infrastruktury drogowej. Cała realizacja może liczyć na wsparcie 9 gmin, z którymi Poznań stworzył „zwi?zek międzygminny” w celu usprawnienia przedsięwzięcia. Główn? motywacj? do efektywnego działania były dla miasta przede wszystkim dopłaty unijne, ale również chęć szybkiego dostosowania systemu gospodarki odpadami do norm europejskich.

Podczas wyst?pienia Kazimierza Sendera, Zastępcy Dyrektora Biura Funduszy Europejskich w Urzędzie Miasta Stołecznego Warszawy przedstawiony został projekt spalarni w modelu PPP, bez wsparcia funduszy europejskich. Projekt spalarni w Warszawie nie kwalifikował się do dofinansowania z Unii, ponieważ okazał się być inwestycj? generuj?cym zbyt wysokie dochody. Mimo próby uzyskania luki finansowej, by takie dofinansowanie uzyskać, budowa spalarni dalej nie podlegała dotacjom. Obecnie trwaj? prace nad przygotowywaniem jednocześnie dwóch wariantów realizacji przedsięwzięcia: samodzielnie, z wykorzystaniem spółki miejskiej lub w formule PPP. Ponadto, zdecydowano o wybudowaniu drugiej linii w zakładzie gospodarki odpadami, właśnie ze względu na rentowność instalacji. Planowany termin realizacji projektu to pierwsza połowa 2016 roku. Kazimierz Sender poruszył również kwestię problemów jakie mog? wyst?pić przy szykowanej zmianie prawa. Na chwilę obecn?, gminy nie s? dostatecznie przygotowane do przejęcia władztwa nad odpadami: już teraz brak jest odpowiedniej infrastruktury; problemem jest też wysokość opłat za odbiór śmieci, a także ści?galność opłat od mieszkańców niezameldowanych w Warszawie. Rozwi?zaniem byłoby wprowadzenie okresu próbnego potrzebnego na dostosowanie się do nowo obowi?zuj?cych regulacji. Aby zapobiec dezorganizacji, Warszawa powołała specjalny zespół monitoruj?cy, który już sygnalizuje mog?ce wyst?pić problemy.

Ostatnim prelegentem była Karolina Granatowska, Zastępca Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta Łodzi. Przedstawiła ona projekt budowy spalarni, który ma być zrealizowany w trybie koncesji na roboty budowlane. Zdecydowano się na taki wariant ze względu na fakt, że obiekt będzie eksploatowany przez koncesjonariusza, bez udziału środków finansowych Miasta Łodzi. Równolegle do realizacji projektu, prowadzona jest szeroka kampania informacyjna wśród mieszkańców obejmuj?ca konsultacje, konferencje, a także wyjazd studyjny do Wiednia (wizyta w tamtejszej spalarni), otwarcie punktu informacyjnego oraz uruchomienie strony internetowej. Przeprowadzono ponadto badanie opinii publicznej, z którego wynika, że znaczna większość mieszkańców Łodzi popiera budowę zakładu termicznej utylizacji odpadów.  


Prezentacje prelegentów konferencji do pobrania:

1 -  Ministerstwo Rozwoju Regionalnego: Łukasz Piekarski
Współfinansowanie unijne w projektach PPP: procedura udzielenia grantu, graniczenia dla prywatnych partnerów >>>

2 -  Fundacja Centrum PPP: dr Irena Herbst, Prezes  
Ścieżki dojścia podmiotu publicznego do opracowania realizacji projektu PPP >>>  

3 -  Kancelaria prawna Hogan-Lovells: Agnieszka Ferek, Senior Associate
Aspekty prawne przedsięwzięcia w formule PPP >>>

4 -  Sita Polska: Andrzej Zioło, Kierownik ds. Projektów
Przykłady z realizowanych inwestycji w PPP na przykładzie zakładów zagospodarowania odpadów, w tym spalarni: doświadczenie Wielkiej Brytanii >>>

5 -  Veolia Usługi dla Środowiska: Robert Sikora, Dyrektor Generalny    
Przykłady zrealizowanych inwestycji w PPP na przykładzie zakładów zagospodarowania odpadów, w tym spalarni: doświadczenie Francji >>>

6 - Accreo Taxand:  Michał Gwizda, partner, Magdalena Zawadzka, starszy konsultant
Pomoc publiczna - dziś i jutro >>>

7 -  Bank Gospodarstwa Krajowego: Marek Masny, Departament Finansowania Strukturalnego i Doradztwa, Sektor Publiczny  
Finansowanie projektów przeznaczonych do realizacji w formule PPP >>>

8 -  Kancelaria prawna Hogan Lovells: Andrzej Dębiec, partner  
Kwestie podatkowe przy realizacji projektów w formule PPP >>>

9 -  Urz?d Miasta Poznania: Bożena Przewoźna, Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej  
Spalarnie w PPP z wykorzystaniemf unduszy europejskich >>>

10 -  Urz?d Miasta Stołecznego Warszawa: Kazimierz Sender, Z-ca Dyrektora Biura Funduszy Europejskich - "Spalarnie w PPP bez wsparcia funduszy europejskich"    
Wyst?pienie bez prezentacji

11 – Urz?d Miasta Łodzi: Karolina Granatowska, Zastępca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej  
Budowa spalarni >>>