Partenaires
Ankieta dotycząca doświadczeń przedsiębiorców: Terytorialne ograniczenia sprzedaży jako bariera na Jednolitym Rynku UE
Terytorialne ograniczenia dostaw to bariery nakładane przez podmioty gospodarcze, które utrudniają, a nawet uniemożliwiają innym podmiotom zakup towar
Terytorialne ograniczenia dostaw to bariery nakładane przez podmioty gospodarcze, które utrudniają, a nawet uniemożliwiają innym podmiotom zakup towarów lub usług w jednym państwie na jednolitym rynku i ich odsprzedaż w innym państwie. W strategii jednolitego rynku przyjętej 21 maja 2025 r. wskazano terytorialne ograniczenia dostaw w handlu detalicznym i hurtowym jako jeden z elementów „czarnej dziesiątki”, tj. 10 najbardziej szkodliwych barier na jednolitym rynku. W strategii zapowiedziano opracowanie narzędzi służących rozwiązaniu problemu nieuzasadnionych terytorialnych ograniczeń dostaw w sytuacjach nieobjętych prawem konkurencji.
Uprzejmie prosimy o wypełnienie ankiety do 22 kwietnia 2026 r.
W razie jakichkolwiek wątpliwości czy problemów technicznych prosimy o kontakt pod adresem: wydzial_prawaue(@)mrit.gov.pl
Jednocześnie państwa członkowskie wezwały do podjęcia działań w celu ochrony siły nabywczej konsumentów oraz zapewnienia, aby towary konsumpcyjne codziennego użytku pozostały przystępne cenowo i dostępne w całej UE. Apele te pojawiły się podczas dyskusji w Radzie UE oraz podczas procesu ustalania faktów przeprowadzonego przez Grupę Zadaniową ds. Egzekwowania Przepisów dotyczących Jednolitego Rynku (SMET). W niedawnym sprawozdaniu z inicjatywy własnej w sprawie wdrażania i usprawniania przepisów dotyczących rynku wewnętrznego UE w celu wzmocnienia jednolitego rynku również Parlament Europejski wezwał Komisję do zajęcia się terytorialnymi ograniczeniami dostaw mającymi wpływ na towary konsumpcyjne codziennego użytku.
Niniejsza inicjatywa ma na celu rozwiązanie problemu nieuzasadnionych terytorialnych ograniczeń dostaw nakładanych przez producentów towarów konsumpcyjnych codziennego użytku.
Terytorialne ograniczenia dostaw utrudniają, a czasem nawet uniemożliwiają detalistom i hurtownikom zaopatrywanie się w towary konsumpcyjne codziennego użytku w wybranym przez nich państwie członkowskim. Zamiast tego są oni zobowiązani do zaopatrywania się w państwie członkowskim lub państwach członkowskich, które zostały wskazane przez producenta. W rezultacie detaliści i hurtownicy mogą nie mieć dostępu do bardziej konkurencyjnych cen hurtowych. Może to ograniczyć ich zdolność oferowania konsumentom szerszego wyboru produktów i niższych cen. W badaniu na temat terytorialnych ograniczeń dostaw w sektorze detalicznym UE stwierdzono znaczne różnice w cenach hurtowych niektórych towarów konsumpcyjnych codziennego użytku, zarówno spożywczych, jak i nieżywnościowych. W badaniu stwierdzono również, że różnic tych nie można w pełni wyjaśnić takimi czynnikami, jak różne systemy podatkowe (w tym VAT) lub koszty produkcji (w tym koszty pracy, surowców i logistyki). Różnice w cenach hurtowych dotyczą w szczególności małych państw członkowskich sąsiadujących z większymi państwami członkowskimi o bardziej konkurencyjnych rynkach, na których ceny są zazwyczaj niższe. Badania przeprowadzone w kilku państwach członkowskich doprowadziły do podobnych wniosków dotyczących transgranicznych różnic cen produktów markowych.
Zróżnicowanie produktów i cen może być jednak czasami uzasadnione, na przykład koniecznością spełnienia krajowych wymogów regulacyjnych (np. dotyczących etykietowania) lub krótkoterminową strategią handlową przedsiębiorstwa (np. wprowadzenie nowego produktu).
Prawo konkurencji jest skutecznym narzędziem zwalczania nieuzasadnionych terytorialnych ograniczeń dostaw, jeżeli są one wynikiem antykonkurencyjnych porozumień lub antykonkurencyjnych jednostronnych praktyk przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą na danym rynku. W przeszłości Komisja nałożyła znaczne grzywny na przedsiębiorstwa takie jak Mondelez - w 2024 r. za utrudnianie transgranicznego handlu czekoladą, ciastkami i wyrobami kawowymi - oraz na AB InBev w 2019 r. za ograniczanie transgranicznej sprzedaży piwa.
Wiele podobnych praktyk nie wchodzi jednak w zakres prawa konkurencji. Należą do nich na przykład jednostronne praktyki stosowane przez przedsiębiorstwa, które nie mają pozycji dominującej w rozumieniu prawa konkurencji. Postepowania w sprawach konkurencji oraz ustalenia faktyczne Komisji w kontekście SMET wykazały, że najczęstszymi praktykami, które można uznać za terytorialne ograniczenia dostaw, są zróżnicowanie opakowań i etykietowania, zróżnicowanie cen hurtowych i odmowa dostaw. Inicjatywa ma na celu rozwiązanie problemu nieuzasadnionych terytorialnych ograniczeń dostaw, które nie są objęte prawem konkurencji.
Jednocześnie uprzejmie informujemy i zachęcamy Państwa do wzięcia udziału w inicjatywie na poziomie UE. Komisja obecnie uruchomiła zaproszenie do zgłaszania opinii (tzw. call for evidence) dotyczące tego zagadnienia, z terminem na przekazanie uwag wyznaczonym na 24 kwietnia. Uwagi można zgłosić w języku polskim. Zachęcamy Państwa do przekazania swoich doświadczeń i tym samym do włączenia się w proces decyzyjny Unii Europejskiej. W załączniku znajdziecie Państwo zaproszenie do zgłaszania uwag. Link znajdziecie Państwo tu.